Sau dầu, khí đốt, than, thế giới đang thiếu hụt nhiên liệu này

Nguồn cung dầu diesel trên toàn cầu đang giảm dần, các nhà máy lọc dầu rất chật vật để bắt kịp tốc độ phục hồi nhanh chóng trong nhu cầu sau đại dịch Covid-19. Điều này làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt năng lượng trên toàn cầu từng khiến giá khí đốt, than đá và dầu thô lên cao trước đó. 

Vào thời điểm các ngân hàng trung ương trên khắp thế giới đang lo lắng về việc lạm phát ở mức cao chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ qua, việc thiếu hụt dầu diesel sẽ tiếp tục đẩy chi phí nhiên liệu và vận tải lên cao hơn nữa, đồng thời gây thêm áp lực lên giá bán lẻ. 

Mỹ và châu Á đã phải hạn chế xuất khẩu dầu diesel trong vài tuần gần đây do nhu cầu tiêu thụ của lĩnh vực sản xuất và nhiên liệu đường bộ nội địa tăng mạnh. 

Sau khí đốt, than đá và than, thế giới lại đang thiếu dầu diesel. Ảnh: Reuters.

Tồn kho dầu diesel ở kho chứa độc lập Amsterdam-Rotterdam-Antwerp (ARA) của châu Âu giảm 2,5% trong tuần trước, theo số liệu của công ty tư vấn Insights Global. Dự trữ của khu vực vào thời điểm này trong năm đang ở mức thấp nhất kể từ năm 2008. Trong khi đó, tồn kho dầu diesel trên đất liền của Singapoẻ cũng xuống thấp nhất trong nhiều năm là 8,21 triệu thùng. 

“Nhu cầu dầu diesel dường như đang cải thiện ở khu vực tây bắc châu Âu, song công suất lọc dầu lại thấp hơn so với thời điểm trước khi dịch Covid-19 bùng phát. Nhập khẩu thấp càng khiến thị trường chịu áp lực tăng nghiêm trọng”, chuyên gia Lars van Wageningen của Insights Global cho hay. 

Giá dầu diesel nhập khẩu ở khu vực tây bắc châu Âu tăng lên 114 USD/bbl vào ngày 7/2, cao nhất kể từ tháng 9/2014. Tỷ suất lợi nhuận so với dầu thô theo đó cũng lên cao nhất hai năm vào tuần trước. 

Các chuyên gia phân tích của Morgan Stanley lưu ý rằng giá dầu diesel từng đạt khoảng 180 USD/thùng trong năm 2008 do nguồn cung rất hạn chế khi giá dầu Brent lên gần 150 USD/bbl.

“Kịch bản cơ bản của chúng tôi không cho rằng diễn biến như năm 2008 sẽ lặp lại, song điều đáng chú ý là giá dầu diesel đang có xu hướng giống giai đoạn 2007 – 2008 trong những tháng gần đây”, Morgan Stanley cho biết. Ngân hàng này dự đoán giá dầu thô đạt 100 USD/bbl trong nửa sau của năm nay. 

Tuần trước, một cơ bão đã ảnh hưởng đến nguồn cung nhiên liệu tại Mỹ, buộc một số nhà máy điện nước phải tăng cường sử dụng dầu diesel để đáp ứng nhu cầu. Trong khi đó, Hàn Quốc và Ấn Độ không thể lấp đầy phần thiếu hụt trong nguồn cung dầu diesel sau khi Trung Quốc hạn chế xuất khẩu để phục vụ nhu cầu trong nước. 

Nguồn cung hạn chế đã đẩy giá dầu diesel (loại 10ppm) ở châu Á lên cao nhất kể từ tháng 9/2014. 

Biên lợi nhuận của các nhà máy lọc dầu ở châu Âu lên cao nhất kể từ tháng 4/2020 trong tuần trước. Ảnh: Reuters.

Khi tỷ suất lợi nhuận cao và hàng tồn kho thấp, các nhà lọc dầu thường tăng sản lượng. Tuy nhiên, bộ máy lọc dầu trên khắp thế giới đang chịu nhiều áp lực khi công suất giảm lần đầu tiên sau 30 năm vào năm ngoái trong do lượng giàn khoan đóng cửa cao hơn mở mới, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế.

Muốn tăng sản lượng dầu diesel cũng đòi hỏi tốc độ lọc dầu thô nhanh hơn bình thường, các thiết bị cũng phải được cấu hình để tối đa hoá sản lượng với chi phí thấp hơn. Tuy nhiên, một số nhà máy lọc dầu, đặc biệt ở Mỹ, vẫn đang vận hành ở công suất thấp hơn mức trung bình 5 năm để tránh sản lượng quá cao trong khi nhu cầu vẫn thấp hơn năm 2019. Vì vậy, các công ty gặp nhiều khó khăn trong việc xác định có nên lấp đầy kho chứa trong ngắn hạn hay không. 

“Các nhà máy lọc dầu đang chịu áp lực lớn khi nhà đầu tư muốn giảm đầu tư vào nhiên liệu hoá thạch và một số người cho rằng nhu cầu dầu đã đạt đỉnh. Yếu tố này có thể cản trở phần nào vốn đầu tư vào nhà máy lọc dầu mới”, chuyên gia phân tích Giovanni Staunovo của UBS nhận định. Theo ông, nhu cầu dầu diesel có thể tăng trong 10 – 15 năm tới và nguồn cung sẽ không theo kịp. Vì vậy, giá nhiên liệu trong tương lai có thể có nhiều biến động. 

Nguồn cung hạn hẹp ở châu Âu khiến giá hợp đồng dầu diesel giao tháng 3 cao hơn tháng 9 cao kỷ lục hơn 100 USD/tấn vào đầu tuần này và điều này sẽ khuyến khích các thương nhân giải phóng tồn kho để bán. 

Tuy nhiên, dòng chảy dầu diesel từ đông Suez, Nga, Baltic và Mỹ vào châu Âu trong tháng này hiện là 1,66 triệu tấn, thấp hơn nhiều mức 4,6 triệu tấn của tháng 1, theo số liệu của Refinitiv. “Lượng dầu diesel xuất khẩu từ vùng duyên hải vinh Mexico ở Mỹ rất nhỏ, trong khi dự trữ trên các tàu chở dầu cũng đã về 0”, một nhà môi giới tàu chở dầu sạch của Mỹ cho hay. 

Chênh lệch giá dầu diesel giao tháng 3 và tháng 9 lên cao kỷ lục. Ảnh: Reuters.